Netneutraliteit beste optie voor digitale toekomst (*)

De Tweede Kamer stemt morgen over het voorstel van de oppositie om het principe van netneutraliteit in de wet vast te leggen. Ik juich dat van harte toe. Netneutraliteit is lang vanzelfsprekend geweest. Nu uit de acties en plannen van KPN en Vodafone duidelijk is geworden dat zij van plan zijn hiervan af te wijken, is het belangrijk het belang van de consument en de economie te plaatsen voor het vermeende kortetermijn belang van een paar grote ondernemingen. Vermeend, want ik ben ervan overtuigd dat het afwijken van de netneutraliteit op termijn zeer schadelijk zou zijn voor juist KPN en Vodafone. Ik zal uitleggen waarom.

Wat is netneutraliteit? Het gaat hier over het pricipe dat voor het netwerk de ene bit niet meer waard mag zijn dan de andere. Dat is een fictie. Het ligt voor de hand dat sommige bits wel degelijk belangrijker zijn dan andere. Militaire bits zijn belangrijker, of die van de politie. Net zo goed als overlijdensberichten door PostNL met voorrang worden behandeld, zou je het mogelijk kunnen maken om sommige typen informatie voorrang te geven op het internet.

Dat is echter niet waarom KPN en Vodafone de netneutraliteit willen opheffen. Zij voorzien - terecht - een enorme groei van het mobiele internet in de komende jaren. Om die op te vangen is een grote investering nodig in verbeterde zendmasten. De telecomproviders zeggen daarvoor het geld niet te hebben. Maar dat is niet de echte reden. Die is veel eerder gelegen in het feit dat de providers nu hun verdienmodel hebben gebaseerd op het verkopen van belminuten en sms'jes. Met de komst van mobiel internet staat dat model onder druk. Je kunt nu gratis of veel goedkoper bellen met Skype of SIP-gebaseerde diensten. En je kunt berichten versturen met instant messaging tools als Ping, Google Talk, MSN chat of Whatsapp.

En daar verdient de telco niets aan. En dat zit ze niet lekker. Ze willen blijven verdienen aan de manier waarop mensen gebruikmaken van hun netwerk, niet alleen aan het kale feit dát mensen gebruik maken van dat netwerk. Dus willen ze het gebruik van concurrerende diensten afremmen en belasten. Daarmee wordt hun op oude vooronderstellingen gebaseerde verdienmodel gestut. En dat is levensgevaarlijk.

De maatregelen van KPN en Vodafone zullen falen. Mensen zullen steeds sneller nieuwe manieren vinden om de blokkades te omzeilen en de afbrokkeling van de inkomsten van KPN en Vodafone zal zich doorzetten. En zodra dan een nieuwe aanbieder zich aandient die wel bereid is om de netneutraliteit te handhaven en die een volledig pakket aanbiedt, zal het voor KPN en Vodafone onmogelijk blijken om hun klanten vast te houden.

Dat is een rampscenario, dat maar al te snel bewaarheid kan worden. Binnenkort komen nieuwe kavels beschikbaar voor nieuwe toetreders op de mobiele telecommarkt. Dan komen nieuwe partijen met hun eigen netwerk. Die zullen feilloos inzoomen op de zwakte van de bestaande aanbieders. Vergelijk het met de krampachtige reactie van de entertainmentindustrie op Napster. Die heeft een desastreus effect heeft gehad op diezelfde industrie, doordat steeds nieuwe en slimmere manieren zijn gevonden om de vervolging en blokkades van de industrie te omzeilen.

Eenzelfde toekomst staat KPN en Vodafone te wachten, tenzij ze tegen zichzelf in bescherming worden genomen. Bovendien ontstaat een heldere markt voor de consument. We zullen moeten gaan betalen voor de bits die we gebruiken. Dat kan leiden tot hogere prijzen en daar zal niet iedereen blij mee zijn. Tegelijk echter zal men kunnen besparen door gebruik te maken van SIP voor telefonie (liever niet Skype) en chatopties in plaats van SMS. En als de investeringen in het netwerk zijn verwerkt, zal de prijs van mobiel internet ook wel weer gaan dalen.

Ik wens de Kamerleden veel wijsheid toe morgen. En hoop dat ook de Eerste Kamer dit moedige besluit durft te ondersteunen.

(*) UPDATE:

De Tweede Kamer heeft de stemming een week uitgesteld. De SP wilde dat, omdat er wijzigingen waren in het amendement over de cookies, die deel uitmaken van dezelfde wetswijziging. Lijkt me niet dat dat tot een ander resultaat zal leiden.