Deze regering zit nog wel even

De kiezer heeft gesproken. Nou ja, tamelijk indirect en onnavolgbaar, maar daarover heb ik het al gehad. Wat nu interessant is, is hoe de nieuwe samenstelling van de Eerste Kamer effect gaat hebben op de politiek.

De gedoogcoalitie heeft geen meerderheid. Ze komen een zetel tekort. Die kan bij verschillende partijen gehaald worden. Dat kan bij de SGP, maar kan ook bij de nieuwe partij 50+ van Jan Nagel. Beide hebben al aangegeven niet per sé negatief te staan ten opzichte van de regering. De SGP zal waarschijnlijk in staat zijn om een aantal punten binnen te halen door te beloven de regering welwillend te zijn, maar in feite is de kans groot dat de SGP toch wel meestemt. Toch maakt dit het er allemaal niet stabieler op. Is de kans dat de regering ten val zal komen voor het einde van de rit eerder toe- of afgenomen?

Mochten er nieuwe verkiezingen komen, dan zal een nieuwe coalitie worden geconfronteerd met een lastig probleem om een meerderheid te halen in Eerste én Tweede Kamer. Wat zijn de opties? Het is niet te voorspellen hoe de Tweede Kamer er na nieuwe verkiezingen uit zal zien. Maar de Eerste Kamer zal de komende vier jaar niet meer veranderen.

Dus zijn er een aantal coalities mogelijk (als de definitieve uitslag gelijk is aan de voorlopige). Als we de totaal irreële opties laten voor wat ze zijn, houden we over:

• VVD-PVV-CDA, aangevuld met welke partij dan ook (37+ zetels);
• VVD-PvdA-CDA (41);
• VVD-PvdA-D66-GroenLinks (40);
• CDA-PvdA-SP-D66-GroenLinks.

De laatste optie lijkt me ver gezocht. Ook zie ik nog niet zo snel een grijs middenkabinet ontstaan, tenzij alle andere opties afvallen. Er zijn dan ook nog maar twee alternatieven die echt zinnig lijken te zijn. Dat zijn de huidige instabiele regering, die geen meerderheid heeft in beide kamers en dus aangevuld dient te worden met een vierde partij. Of een paarse regering, aangevuld met GroenLinks.

We komen de komende vier jaar dus niet af van de formatie van de vorige zomer. Dezelfde krachtsverhouding als toen zal de politiek gaan bepalen. Alleen als bij de komende Tweede-Kamerverkiezingen de huidige regering flink lager scoort dan de vorige keer, zal er een echte kans liggen voor paarsplus.

Dat betekent ook dat er heel weinig animo zal zijn om de regering te laten vallen. Als de regering klapt zal immers het land worden uitgeleverd aan een 'eng-linkse' regering, waar GroenLinks deel van zal uitmaken. Dat moet een horrorscenario zijn voor met name de VVD. Die heeft niets te winnen bij zo'n coalitie, zoals duidelijk bleek bij de afgelopen formatieronde. Of Wilders er iets mee op denkt te schieten is een andere vraag. Hij kan denken dat zo'n coalitie de rechtse kiezer in zijn armen zou kunnen drijven. Maar dat zal niet gebeuren als hij de schuld krijgt van het in linkse armen drijven van de VVD. Bovendien heeft in dat scenario ook het CDA de ruimte om rechtse kiezers op te pikken. Voor Wilders lijkt er ook weinig te winnen bij het laten vallen van de regering.

De laatste die baat heeft bij het klappen van de regering is het CDA. De zwaar bevochten en intern verscheurende formatie is maar tenauwernood overleefd. Het CDA zal het heel zwaar te verduren krijgen als het op enig moment uit de regering stapt. En daar is het de partij ook niet naar.

Dus moet de conclusie zijn dat electorale overwegingen geen regeringscrisis zullen gaan veroorzaken. Deze regering zal de rit uitzitten, tenzij er zware externe omstandigheden zijn, die de val van het kabinet onvermijdelijk maken. We stemmen pas over drie jaar opnieuw.